Γιατί οι άνθρωποι στην Βραζιλία ζουν έως και 110 χρόνια - Ποια τα μυστικά

Ο εξαιρετικά ποικιλόμορφος πληθυσμός της Βραζιλίας βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας έρευνας για τη μακροζωία, αποκαλύπτοντας ότι η γήρανση δεν είναι απαραίτητα παρακμή, αλλά μια εντυπωσιακή μορφή βιολογικής προσαρμογής.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι ξεπερνούν τα 110 χρόνια ζωής, όταν οι περισσότεροι δεν φτάνουν ούτε τα 100; Στο συγκεκριμένο ερώτημα επιχειρεί να απαντήσει νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο sciencedaily.com από τη Δρ. Mayana Zatz και την ερευνητική της ομάδα στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η Βραζιλία αποτελεί έναν «θησαυρό» για τη μελέτη της ακραίας μακροζωίας, καθώς διαθέτει έναν από τους πιο γενετικά ποικιλόμορφους πληθυσμούς στον κόσμο, στοιχείο που μέχρι σήμερα παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο.

Η πιο γενετικά «ανάμεικτη» χώρα στον κόσμο

Η ιστορία της Βραζιλίας, με τον πορτογαλικό αποικισμό, τη βίαιη μεταφορά εκατομμυρίων Αφρικανών σκλάβων και τα μεταγενέστερα κύματα ευρωπαϊκής και ιαπωνικής μετανάστευσης, δημιούργησε έναν μοναδικό γενετικό χάρτη.

Προηγούμενες γονιδιωματικές έρευνες αποκάλυψαν εκατομμύρια άγνωστες μέχρι πρότινος γενετικές παραλλαγές, πολλές από τις οποίες δεν υπάρχουν σε διεθνείς βάσεις δεδομένων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό το γεγονός μπορεί να κρύβει προστατευτικούς βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται άμεσα με τη μακροζωία.

Οι υπεραιωνόβιοι της Βραζιλίας

Η ερευνητική ομάδα έχει δημιουργήσει μία από τις πιο σπάνιες βάσεις δεδομένων παγκοσμίως, με περισσότερους από 160 αιωνόβιους και 20 επικυρωμένους υπεραιωνόβιους. Ανάμεσά τους και η αδελφή Inah, η οποία μέχρι τον θάνατό της το 2025 θεωρούνταν το γηραιότερο άτομο στον κόσμο, σε ηλικία 116 ετών.

Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους διατήρησαν πνευματική διαύγεια και λειτουργική αυτονομία, παρά το ότι έζησαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους χωρίς ουσιαστική πρόσβαση στη σύγχρονη ιατρική.

Οικογένειες που «αψηφούν» τη βιολογία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οικογένειες με πολλαπλά μέλη άνω των 100 ετών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί οικογένεια όπου μια 110χρονη γυναίκα έχει τρεις ανιψιές ηλικίας 100, 104 και 106 ετών, με τη μεγαλύτερη να αγωνίζεται σε αγώνες κολύμβησης ακόμη και μετά τα 100.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα αδέλφια και οι στενοί συγγενείς αιωνόβιων έχουν έως και 17 φορές περισσότερες πιθανότητες να φτάσουν σε ακραία γηρατειά.

Ένα ανοσοποιητικό… νεανικό

Οι υπεραιωνόβιοι φαίνεται να διαθέτουν ένα ανοσοποιητικό σύστημα που λειτουργεί με τρόπους παρόμοιους με πολύ νεότερους ανθρώπους. Οι μηχανισμοί κυτταρικού «καθαρισμού» παραμένουν ενεργοί, ενώ ειδικοί τύποι ανοσοκυττάρων εμφανίζουν ενισχυμένη δράση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ανθεκτικότητας αποτέλεσε η πανδημία COVID-19, όταν τρεις Βραζιλιάνοι υπεραιωνόβιοι νόσησαν πριν την κυκλοφορία των εμβολίων και ανάρρωσαν, αναπτύσσοντας ισχυρή ανοσολογική απόκριση.

Γιατί η Βραζιλία έχει παγκόσμια σημασία

Σήμερα, τρεις από τους δέκα γηραιότερους επιβεβαιωμένους άνδρες στον κόσμο είναι Βραζιλιάνοι – γεγονός ιδιαίτερα σπάνιο, καθώς η ακραία μακροζωία εμφανίζεται πολύ λιγότερο συχνά στους άνδρες.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η μελέτη αυτών των πληθυσμών μπορεί να οδηγήσει σε νέες, πιο δίκαιες και αποτελεσματικές προσεγγίσεις στην ιατρική ακριβείας, λαμβάνοντας υπόψη τη γενετική ποικιλομορφία της ανθρωπότητας.

Η μακροζωία ως ανθεκτικότητα, όχι εξαίρεση

Όπως τονίζει η Δρ. Mayana Zatz, οι υπεραιωνόβιοι δεν είναι απλώς άνθρωποι που «άντεξαν» στον χρόνο. Είναι ζωντανά παραδείγματα βιολογικής προσαρμογής και ανθεκτικότητας, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για το πώς μπορούμε να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής καθώς οι κοινωνίες γερνούν.

Η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι για να κατανοήσουμε πραγματικά τη μακροζωία, πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από τους παραδοσιακά μελετημένους πληθυσμούς και η Βραζιλία φαίνεται να κρατά πολλά από τα «κλειδιά» της ανθρώπινης μακροζωίας.